Gənc Müəllim Danışır - Orxan Kamallı

"Gənc Müəllim Danışır" rubrikamızın növbəti qonağı Orxan Kamallıdır.

Mən - Kamallı Orxan Sabir oğlu 1993 –cü il aprel ayının 12-də İsmayıllı rayonunda anadan olmuşam. 1999 – cu ildə İsmayıllı rayon 1 nömrəli tam orta məktəbində təhsil almağa başlamış , 2010-cu ildə isə rayonun 5 nömrəli tam orta məktəbini bitirmişəm. 2010 –cu ildə 494 balla Bakı Dövlət Universitetinin Coğrafiya fakültəsinin coğrafiya müəlllimliyi ixtisasına qəbul olmuşam. 2015–ci ildə Müəllimlərin İşə Qəbulu müsabiqəsində iştirak edib 52 bal toplayaraq rayonun Gəndov kənd ümumi orta məktəbində pedaqoji fəaliyyətə başlamışam.

2015-2020-ci illər ərzində eTwininng layihələrinə qoşularaq rayonun 7 nömrəli tam orta məktəbi ilə əməkdaşlıq çərçivəsində 2 dəfə - “Aleksandr Düma – Qafqaz “ və “ Tarixi –coğrafi prizmada riyaziyyat “ layihələri üzrə milli keyfiyyət nişanına layiq görülmüşəm. 2020-ci ildə isə Müəllimlərin Yerdəyişməsi müsabiqəsində uğur qazanaraq iş yerimi İsmayıllı rayon Lahıc qəsəbə tam orta məktəbinə dəyişmişəm. 2020–ci ildə “Ruhumuzun coğrafiyası”, 2021-ci ildə isə “Kainatdakı eşqin coğrafiyası” adlı kitabların müəllifi olmuşam. Müəllifi olduğum kitablara BDU-nun professor və dosentinin rəy bildirməsi mənim üçün çox sevindirici haldır.

Formalaşan yeni nəsil yeni baxışlar cəmiyyətə təqdim edir. Təfəkkür getdikcə inkişaf edir. Hətta diqqət edərək görmüşəm ki, Lahıcda dərs dediyim şagirdlərimdə coğrafiyanın kainat və sosial-iqtisadi istiqaməti daha maraqlıdır. Bu da təbiətin fonunda kainat və iqtisadi-sosial sintezin yaradılmasını zəruri edir. Dərslərin fərqli keçirilməsi üçün istifadə etdiyim və öz bəhrəsini verən üsullardan biri şagirdlərimdə coğrafi təfəkkürün inkişafı üçün tədqiqedici suallara üstünlük verməyimdir. İndiki şagirdlər inteqrasiya eləməyə daha maraqlıdırlar. Bu baxımdan coğrafiyanın istər təbiət, humanitar, texniki, istərsə də ki riyazi istiqamətinə mühüm yer ayırıram.

Ən maraqlı dərslərimdən biri iqtisadi və sosial coğrafi istiqamətdə regionların təbii artım problemləri mövzusu olmuşdur. Şagirdlərim dünya əhalisinin bəzi regionlarda artımının yüksək, bəzilərində isə aşağı olması səbəblərini birmənalı qarşılamamışdılar. Təbii olaraq, demoqrafik siyasətdə də, dünya əhalisinin bəzi regionlarda artırılması, bəzi regionlarda azaldılması problemləri də şagirdlərimi düşündürmüşdür. IX sinif şagirdi Zeynəb Abbasovanın: "Müəllim, problemlərin həllini iqtisadi inkişafı tarazlamaqla nail olmaq olar" cavabı məni sevindirmişdir. Bu da şagirdin məntiqi-yaradıcı təfəkkürünün inkişafının təzahürüdür.

Lahıc qəsəbəsinin yerləşdiyi coğrafiyası özlüyündə istedadlı şagird mühitinin yaranması üçün təbii və eyni zamanda süni olaraq şəraitin olduğu məkandır. Şagirdlərə dərs dedikcə, həqiqətən, istedadlı şagirdlər özlərini agah edirlər. Bunun bir səbəbi odur ki , coğrafiya təbiəti və onun sosial-iqtisadi istiqamətini öyrənməsidir. İstedadlı şagirdlər təbiətlə-insan vəhdətini və eyni zamanda təbiətin iqtisadi təzahürünü kəşf edə bilirlər. Bu kəşf prosesində metodlardan biri də coğrafi problemin qoyulmasıdır. Bütün coğrafi problemlər birbaşa ailələrdə də müşahidə edildiyindən həlli prosesi daha aktual səciyyə almış olur. İstedadlı şagirdlər problemləri daha tez görür və həlli üçün səfərbər olurlar.

İstedadlı şagirdlərimə xas nümunəni aşağıdakı istiqamətlər üzrə gətirə bilərəm :

1. Keçirilən mövzuya formal olaraq deyil , tənqidi yanaşma tərzini sərgiləməkləri;

2. Mövzu həcmi ilə qane olmayıb , daha yeni istiqamətləri öyrənmək təfəkkürü;

3. Yaranan yeni sualların daha yuxarı siniflərdə keçiriləcəyinə baxmayaraq, aşağı siniflərdə öyrənmə psixoloji tərzi;

4. İstedadlı şagirdlərin mövcud coğrafi problemlərin həllinə yeni versiyaları təqdim etməsi.

Lahıc məktəbi dəniz səviyyəsindən (Baltik dənizi səviyyəsi) 1550 metr hündürlükdə yerləşir. Məktəb özü qəsəbədə yerləşməsi dağlıq relyef təzahürünün çətinliklərini müəyyən mənada arxada qoyur. Nəzərə alsaq ki , qəsəbə turizm və sənətkarlıq baxımından inkişaf edib, bu zaman şagirdlərin təfəkkürünün dərinliyi özünü biruzə verər. Məktəbdə internetə çıxışın olması və müasir coğrafiya kabinetinin zamanla formalaşması tədrisin keyfiyyətinə müsbət istiqamətdə kömək etmişdir. Elmi bir mühitin formalaşmasını cüzi çətinlikləri arxada qoyur.

Bura UNESKO-nun mədəni irs siyahısına daxildir. Nəzərə alsaq ki, bura nəinki Azərbaycanın bölgələrindən, eyni zamanda xarici ölkələrdən turistlər gəlir, bu baxımdan bu coğrafiyanın insanların hansı sivilizasiya səviyyəsinə malik olacağını bilmək olar. Bakıdan fərqi əhali azlığı olsa da, yay fəslində turistlərin gəlməsi bu fərqi müəyyən qədər azaldır. Həm də ki, qəsəbə olduğu üçün şəhər coğrafi inkişaf tərzinə yaxındır. İnsanları da dünyagörüşü zəngindir. Eyni zamanda universitetlərdə burdan çoxlu yüksək ballı şagirdlərin tələbə adını qazanaraq oxuması, tərzi-təfəkkürün də yaxınlaşmasına səbəb olmuşdur.

Mənə coğrafiya fənnini dayım - coğrafiya müəllimi Abbas Vahabov sevdirdi. Coğrafiya elmini sevdirən şəxsin yəni, ustadın insan həyatında böyük rolu vardır. O vaxt coğrafiya müəllimliyini seçməyə ən çox meyil etməyimin səbəbi – coğrafiyanın dünyanın sosial-iqtisadi problemlərinə biganə qalmamasını görməyim oldu. Elm dediyin problemi qoyub kənara çəkilməməli, aşkar həll yollarını ortaya izhar etməlidir. İndiki abituriyentlərə isə müəllimliyi seçərkən bir məsələyə diqqət yetirmələrini təmənna edirəm: dərs deyəcəyiniz şagirdlər sizə elmin nəzəri hissəsini bilən biri kimi deyil, problemi həll edən bir ustad kimi baxacaqlar. Ona görə də çalışıb problemlərin həlli yollarını müəllimlik fəaliyyətində ümdə duran bir məqsəd kimi qarşılarına qoymalıdırlar. Diqqətinizə görə minnətdarlıq ifadə edirəm.